Browsed by
Category: Dergi Yazıları

Topal Kapitalizm

Topal Kapitalizm

Hazır Le Kapital Amazon’un en çok satanlar listesinde bir numaraya oturmuşken, belki kapitalizmin geleceği ile ilgili tartışmaları özetleyen bir yazı okumak istersiniz.

Yazı, 2008 krizinden sonra ama Thomas Piketty’nin kitabı İngilizce olarak yayınlanmadan önce, iktisatçıların kapitalizmin sorunları ve geleceği ile ilgili neler tartıştıklarını özetliyor.

BirikimTopal Kapitalizm, Birikim 286, Şubat 2013, sf. 52-53

“Topal Kapitalizm” ifadesi, çevrimiçi bir düşünce platformu olan Project Syndicate’in kapitalizmin krizi ile ilgili yazıları toparladığı başlık olan Crippled Capitalism’den geliyor. Project Syndicate, bu başlık altında Kemal Derviş, Bradford DeLong, Edmund Phelps, Kenneth Rogoff, Nouriel Roubini, Joseph Stiglitz, Robert Skidelsky ve Dani Rodrik gibi iktisatçıların görüşlerini toplamış. Bu iktisatçılar farklı görüşlere sahip olsalar da kapitalizmin ama özellikle de küresel kapitalizmin topalladığı ve yeniden tasarlanması gerektiği konusunda aşağı yukarı hemfikirler. Öte yandan, piyasa ekonomisine inançlarını da henüz kaybetmiş değiller. Bir kısmı kapitalizmin ideal kapitalizmden uzaklaştığı için topalladığını düşünürken, diğerleri kapitalizmin daha çok devlet müdahalesine ve daha çok düzenlemeye (regülasyonlara) ihtiyaç duyduğunu düşünüyor. Bu yazıda, kapitalizmin geleceğinin tasarımında önemli rol oynaması muhtemel olan bu iktisatçıların görüşlerini ele alacağım. Yazının odak noktasını kapitalizmin yeniden tasarımında devlet müdahalelerine ve düzenlemelere verilmesi gereken rol ile ilgili görüşler oluşturacak.” Yazının tamamını okumak için buraya tıklayın (PDF)


Not: Küçük bir dizgi hatası sonucu yazı, “Topal Kapitalizm” başlığıyla değil “Total Kapitalizm” başlığı ile yayınlanmıştı. Bu sayfadan indireceğiniz dosyada başlık düzeltilmiştir. Birikim’in web sitesinde yazıyı yayınlandığı haliyle bulabilirsiniz.*

Bonobo Çözümü

Bonobo Çözümü

Mülkiyeliler Birliği Dergisi, 250-8, 2006

Şimdi bütün erkek çocukları ve erkekle yatmış kadınları öldürün. Yalnız erkekle yatmamış genç kızları kendiniz için sağ bırakın.” (Eski Ahit) [1]


Rıfat şehrin güney yakasında arkadaşlarıyla birlikte mutlu bir yaşam sürmekteydi. Tek derdi grubundaki dişilerle cima edip olabildiğince çok çocuk sahibi olmaktı. Bu gayesi esasta manasız olan hayatına az da olsa bir mana veriyordu; tek amacı soyunun devamını sağlamak, ölümlü bedeninden geriye onun özelliklerini gelecek çağlara taşıyacak genleri bırakmaktı. Grubun en çekici ve kuvvetli erkeği olduğu için de bu konuda pek sorun yaşadığı söylenemezdi. Diğer erkekler durumu kabullenmişlerdi.

Günlerden bir gün Rıfat, arkadaşlarıyla birlikte, erzak almak amacıyla şehrin kuzey yakasına doğru gitti. Ne var ki, şehrin bu yakasında hâkimiyeti ele geçirmiş olan Tarık ve çetesinden haberdar değildi. Tarık en az Rıfat kadar çekici ve kuvvetli erkekti. Bu iki yiğit o gün karşılaştılar.

Karşılaşmaları pek barışçıl olmamıştı. Tarık önce Rıfat’ı hakladı, sonra da arkadaşlarıyla birlikte Rıfat’ın grubundaki bütün çocukları ve hamile kadınları öldürdü; geriye kalan diğer dişileri kendine sakladı.

Rıfat ve soyunun ölümünden yaklaşık on dakika sonra, hayat sanki hiçbir şey olmamış gibi devam etmeye başlamıştı.

Şiddet (evrimsel) kuzenlerimiz olan şempanzelerin hayatının bir parçası. Özellikle erkek şempanzeler için güç önemli. Güçlü olduklarını göstererek ve gruptaki baskın erkek konumunu elde ederek daha çok dişiyle cima etme şansını yakalayabiliyorlar. Şiddet onlar için gelecek neslin gen havuzunda yer alma oyununun bir parçası. Nadiren de olsa bir grup şempanze diğer bir grup şempanzeye karşı şiddet uygulayabiliyor.[2] Bu şiddetin şekli şaşırtıcı bir şekilde bizim soykırım dediğimiz şeye benziyor (aslına bakarsanız onun az gelişmiş versiyonu). Erkekler ve çocuklar öldürülürken, kuvvetli olan şempanze grubunun lideri diğer grubun dişilerini kendisine saklıyor. Bunu yaparken doğaya hizmet ediyor. Sadece ve sadece en kuvvetli olanın genleri gelecek nesillere aktarılıyor. Diğer gruptaki çocukların öldürülmesi de bununla bağlantılı olarak güçsüz olanın genlerinin elenmesini ve güçsüz soyun kurutulmasını amaçlıyor. Şiddet doğal seçim sürecinde bir araç…

Yazının devamını okumak için tıklayın